Ngộ độc thực phẩm và những hậu quả khôn lường

27/02/2017 - 15:06

Trong 2 tháng đầu năm 2017 (tính đến ngày 19/02/2017) ở Việt Nam ghi nhận 10 vụ với 371 người mắc, 361 người đi viện, 10 người tử vong. 

Phóng viên Radiocand có cuộc trao đổi với TS Lâm Quốc Hùng- Trưởng phòng chống ngộ độc, Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế về thực trạng cũng như cách xử lý khi bị ngộ độc thực phẩm ở nước ta:

 

Phóng viên: Có thể nói là tình trạng ngộ độc thực phẩm ở nước ta đang là vấn đề nan giải; nguyên nhân là gì và tại sao những vụ ngộ độc tập thể không những không giảm mà lại có dấu hiệu tiếp tục gia tăng và ngày càng để lại những hậu quả nghiêm trọng?
Tiến sỹ Lâm Quốc Hùng: Ngộ độc thực phẩm là do sử dụng thực phẩm bị ô

 
  Giai đoạn 2011 – 2015 ở nước ta xảy ra 856 vụ ngộ độc thực phẩm làm 155 người chết (trung bình 171 vụ/năm)

- Trong năm 2016, có 174 vụ ngộ độc thực phẩm, trong đó ngộ độc tập thể (≥ 30 người/vụ) là 46 vụ với 3442 người mắc, không có tử vong.

     

nhiễm tác nhân gây ngộ độc thực phẩm. Các nguyên nhân gây ra ngộ độc thực phẩm là do: vi sinh vật và độc tố (43-52%), do độc tố tự nhiên (22-28%), do hóa chất (7-10%) và chưa xác định được nguyên nhân (22-26%).
Nguyên nhân làm thực phẩm bị ô nhiễm các tác nhân gây ngộ độc thực phẩm do: môi trường bị ô nhiễm, thực phẩm có chất độc, điều kiện sản xuất, chế biến thực phẩm không an toàn, bảo quản thực phẩm không an toàn, thói quen tiêu dùng thực phẩm của cộng đồng không đảm bảo an toàn thực phẩm…
Trong vụ ngộ độc rượu ở tại Lai Châu, nguyên nhân ban đầu được xác định là  do methanol cao trong rượu. Truy suất nguồn gốc do kinh doanh rượu không có nguồn gốc. Trong vụ ngộ độc thực phẩm tại Hà Giang, nguyên nhân do thịt ô nhiễm Salmonella trong quá trình giết mổ, chế biến bữa ăn gia đình.
Các nguyên nhân làm thực phẩm bị ô nhiễm các tác nhân gây ngộ độc thực phẩm trên vẫn chưa kiểm soát triệt để nên nguy cơ xảy ra ngộ độc thực phẩm vẫn cao.
Phóng viên: Trở lại vụ ngộ độc nghiêm trọng tại Lai Châu, cơ quan Công an đã xác định, nguyên nhân chính dẫn đến tử vong là do ngộ độc Methanol từ rượu. Có thể thấy, tình trạng ngộ độc rượu ở nước ta, đang có dấu hiệu gia tăng đúng không, thưa ông?
Tiến sỹ Lâm Quốc Hùng: Tình hình ngộ độc rượu tại Việt Nam trong giai đoạn năm 2007-2016 nghi nhận 53 vụ ngộ độc (5,3 vụ/năm) do sử dụng rượu không an toàn thực phẩm làm 294 người mắc (29,4 người/năm; 5,5 người/vụ) và 88 người chết ( 8,8 người/năm; 1,7 người/vụ)
Các vụ ngộ độc thực phẩm do rượu tập trung nhiều nhất tại miền núi phía Bắc ( 14 vụ, 55 người mắc và 17 người chết); Đông Nam Bộ ( 11 vụ, 45 người mắc và 22 người chết); Đồng bằng sông Cửu Long ( 8 vụ, 53 người mắc và 15 người chết). Khu vực duyên hải miền Trung và Tây Nguyên xảy ra ít hơn nhưng số ca chết trong các vụ khá cao; đồng bằng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có số vụ và số mắc, chết thấp nhất so với các khu vực khác.
Nguyên nhân ngộ độc rượu là do uống rượu quá nhiều và uống rượu chứa tác nhân gây ngộ độc: rượu trắng là 12/53 vụ (22,6%), rượu ngâm thuốc là 8/53 vụ(15,1%), rượu ngâm cây rừng độc là 11/53 vụ (20,8%), rượu ngâm củ ấu là 10/53 vụ (18,9%). Rượu trắng, rượu có hàm lượng Methanol cao và rượu ngâm cây rừng độc gây mắc và tử vong nhiều nhất. Tử vong do rượu trắng 31,8%số ca tử vong; tử vong do rượu có hàm lượng Methanol cao là 34,1%, do rượu ngâm cây rừng là 21,6%.
Hầu hết các loại rượu đã sử dụng trong các vụ ngộ độc rượu đều không rõ nguồn gốc, không được xác nhận công bố tiêu chuẩn sản phẩm, sản phẩm do người tiêu dùng tự pha chế và nấu sẵn.
Việc lạm dụng rượu, sản xuất, kinh doanh rượu không có nguồn gốc, không được kiểm soát an toàn vẫn phổ biến, người dân tự pha chế, sử dụng các loại rượu vẫn còn nhiều, thói quen sử dụng rượu không an toàn vẫn rất cao…nên ngộ độc rượu vẫn chưa kiểm soát triệt để, nguy cơ xảy ra các vụ ngộ độc rượu vẫn cao.
Phóng viên: Đối với những vụ ngộ độc tập thể xảy ra tại các bếp ăn công ty hay nhà trường thì có thể có hướng xử lý những vi phạm. Vậy còn với những vụ ngộ độc tập thể xảy ra tại các đám ma, đám cưới như thời gian gần đây thì có thể xử lý như thế nào?
Tiến sỹ Lâm Quốc Hùng: Để xác định trách nhiệm trong việc để xảy ra các vụ ngộ độc thực phẩm đối với mỗi cá nhân, tổ chức thì vấn đề quan trọng là phải tiến hành điều tra nguyên nhân vụ ngộ độc thực phẩm, truy nguyên nguồn gốc thực phẩm gây ngộ độc thực phẩm để xác định trách nhiệm và xử lý theo quy định của pháp luật.
Khoản 2 điều 3 Luật An toàn thực phẩm quy định: “… tổ chức cá nhân, sản xuất kinh doanh thực phẩm phải chịu trách nhiệm về an toàn đối với thực phẩm do mình sản xuất, kinh doanh”.
Khoản 1 Điều 6 Luật An toàn thực phẩm quy định: “ Tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh thực phẩm vi phạm pháp luật về vệ sinh an toàn thực phẩm… nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường và khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật”
Khoản 3 Điều 6 Luật An toàn thực phẩm quy định: “…Trường hợp áp dụng mức phạt cao nhất theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính mà vẫn còn thấp hơn 07 lần giá trị thực phẩm vi phạm thì mức phạt được áp dụng không quá 07 lần giá trị thực phẩm vi phạm; tiền thu được do vi phạm mà có bị tịch thu theo quy định của pháp luật”.
Khoản 2 Điều 7 Luật An toàn vệ sinh thực phẩm quy định: Tổ chức, cá nhân sản xuất thực phẩm có các nghĩa vụ “ thu hồi,xử lý thực phẩm khôn đảm bảo an toàn, phải chịu toàn bộ chi phí cho việc tiêu hủy; chi trả chi phí lấy mẫu và kiểm nghiệm theo quy định; Bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật khi thực phẩm không an toàn do mình sản xuất gây ra”
Khoản 5 Điều 53 Luật An toàn thực phẩm quy định: “ Tổ chức, cá nhân cung cấp thực phẩm mà gây ngộ độc phải chịu toàn bộ chi phí điều trị cho người bị ngộ độc và bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật về dân sự”.
Nghị định số 178/2013/NĐ-CP ngày 14 tháng 11 năm 2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm đã quy định mức xử phạt về hành vi vi phạm “ khắc phục sự cố về an toàn thực phẩm và thực hiện các giải pháp hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm” tới 30.000.000 đồng.
Các vụ ngộ độc thực phẩm đã nêu đang được cơ quan chức năng xác định hành vi vi phạm, trách nhiệm cá nhân, tổ chức và sẽ được xử lý theo quy định của pháp luật.
Phóng viên: Khi phát hiện người thân có các dấu hiệu ngộ độc thực phẩm thì chúng ta nên làm gì, thưa ông?
Tiến sỹ Lâm Quốc Hùng:  Khi có biểu hiện bất thường về sức khỏe sau khi ăn uống nghi ngờ bị ngộ độc thực phẩm thì nên làm những việc sau:
Đảm bảo không tiếp tục ăn, uống những thực phẩm nghi ngờ gây ra ngộ độc thực phẩm nữa, giữ lại những thực phẩm liên quan để cung cấp cho cơ quan chức năng khi được yêu cầu.
Đảm bảo các biện pháp phòng ngừa không để bị biến chứng, tai biến khi nôn, tiêu chảy (sặc vào đường hô hấp, vào phổi, ngã…)
Có thể thực hiện các biện pháp đơn giản để loại trừ độc chất khỏi  đường tiêu hóa trong trường hợp phát hiện sớm (gây nôn chủ động bằng kích thích trực tiếp vào họng, uống các viên than hoạt đóng sẵn…)
Nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất (tốt nhất là báo cáo cho bộ phận cấp cứu cơ động…) để được khám, tư vấn và triển khai các biện pháp cấp cứu, điều trị phù hợp.
Phóng viên: Thưa ông, có thể thấy rằng, những năm gần đây liên tiếp xảy ra nhiều vụ ngộ độc nghiêm trọng. Bộ y tế đã có những giải pháp như thế nào để xử lý và hạn chế tình trạng trên?
Tiến sỹ Lâm Quốc Hùng: Với mục tiêu là “Dự phòng sớm và hiệu quả; giảm mắc, chết do ngộ độc thực phẩm” các giải pháp kiểm soát ngộ độc thực phẩm hiện nay của Bộ Y tế là:
Tuyên truyền giáo dục: với mục tiêu là chuyển đổi hành vi; thông tin, giáo dục, truyền thông phòng chống ngộ độc thực phẩm theo đặc thù ngộ độc thực phẩm địa phương, nhóm đối tượng, nhóm hộ gia đình, loại cơ sở có nguy cơ gây ra ngộ độc thực phẩm để nâng cao trách nhiệm và phòng chống ngộ độc thực phẩm có tính bền vững. Đồng thời giám sát chủ động, đột xuất: giám sát mối nguy ô nhiễm thực phẩm, xây dựng chương trình phân tích nguy cơ, hệ thống cảnh báo nhanh về an toàn thực phẩm…Giám sát ngộ độc thực phẩm, phát hiện sớm bệnh nhân, tổ chức cấp cứu, điều trị kịp thời ngay tại tuyến cơ sở.
Tập trung biện pháp kiểm soát an toàn thực phẩm các cơ sở cung cấp sẵn suất ăn, bếp ăn tập thể, phòng chống ngộ độc thực phẩm vào đối tượng bếp ăn tập thể (giảm mắc) và bữa ăn đông người; ngộ độc thực phẩm do độc tố tự nhiên và bữa ăn gia đình (giảm chết). Nâng cao năng lực hệ thống, cán bộ chuyên ngành về chẩn đoán, cấp cứu, điều trị; điều tra, xử lý vụ ngộ độc thực phẩm, báo cáo ngộ độc thực phẩm; đầu tư nâng cấp thiết bị, labo, các test thử nhanh và các trang bị kỹ thuật khác phục vụ phòng chống ngộ độc thực phẩm.

Phóng viên: Cảm ơn ông đã trao đổi!

Ý kiến bạn đọc:

Xem thêm bình luận

Viết bình luận