Tái định cư thủy điện vùng Tây bắc: Còn lắm những nỗi lo

Bài 1: Mòn mỏi chờ cấp đất sản xuất

15/01/2018 - 20:49

Cho đến nay chương trình di dân tái định cư thủy điện vùng Tây Bắc được đánh giá là đảm bảo an toàn và đúng tiến độ thế nhưng thực tế tại nhiều khu tái định cư mới chỉ có sự ổn định về  nơi ở, đời sống vật chất, văn hóa tinh thần của người dân vẫn còn khó khăn vất vả, nguy cơ đối mặt với đói nghèo. Rõ ràng, hậu tái định cư là một bài toán nan giải với các ban ngành đoàn thể, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương tại những khu vực có thủy điện

Thực hiện xây dựng các công trình thủy điện, tỉnh Lai Châu phải di dời gần 10 nghìn hộ dân về nơi ở mới. Theo quy định, thủy điện tái định cư lên vùng đất mới mỗi hộ gia đình sẽ được cấp từ 400-500 m2 đất sản xuất, 5000 m2 đất lâm nghiệp cho mỗi hộ; 400 m2 đất lúa cho mỗi khẩu theo các khu vực di dân của từng địa phương. Tại dự án thủy điện Huội Quang của tỉnh Lai Châu trên 660 hộ được giao đất ở nhưng bình quân cũng đạt gần 300m2. Riêng thủy điện Bản Chát hơn 2000 hộ được giao diện tích đất ở nhưng bình quân chỉ đạt 320 m2, đất sản xuất bình quân mỗi hộ cũng chỉ đạt 4000 m2. Do không đủ quỹ đất để bố trí nên gần 7 năm qua rất nhiều hộ gia đình nằm trong diện di dân tái đinh cư vùng Tây Bắc vẫn chưa được cấp đủ đất. Tại xã Phúc Than, huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu tiếp nhận 409 hộ với 2058 nhân khẩu được chia về 7 bản sinh sống. Gần 7 năm về nơi ở mới nhưng đời sống bà con vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn mà nguyên nhân chính là do thiếu đất sản xuất. Bản Khì 2, xã Phúc Than, huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu có 69 hộ thì có đến hơn 1 nửa số hộ không có đủ đất sản xuất. Chị Lò Thị Sương, người dân bản Khì 2, cho biết: Từ khi về nơi ở mới bà con không có đủ đất sản xuất, cuộc sống gặp nhiều khó khăn nên mọi người không có công ăn việc làm, phải đi nơi khác làm thuê kiếm sống "Từ khi chuyển về đây năm đầu tiên chưa có đất sản xuất, chưa có nước sinh hoạt, năm sau hộ nào được tiền thì đi mua được 1-2 sào ruộng. 3 năm sau nhà nước hỗ trợ tiền mua gạo. Nhà nào có tiền thì đi mua được 1-2 sào ruộng, nhà nào ít tiền không đủ làm nhà, ruộng không có giờ toàn đi làm thuê, được 1 tý thì đủ mua gạo"
Nhìn sang bên cạnh bản Khì 1 cũng không khá khẩm hơn, 51 hộ dân thì phần đa là thiếu đất sản xuất. Anh Lò Văn È, trưởng bản Khì 1 chia sẻ: Từ khi về đây bà con thiếu đất sản xuất, cuộc sống không bằng nơi ở cũ "Một có 5-6 nhân khẩu thì có 1000-1200 m2 ruộng thôi, không đủ sinh sống các thành viên trong gia đình phải đi làm thuê để kiếm tiền sinh sống, phục vụ gia đình. Chuyển ra đây thì thiếu đất sản xuất, ở trong đấy thì mình có thể làm nương ngô, sắn thoải mái được, hộ nào có tiền thì mua được ít, hộ nào không có thì không có gì".

Anh Lò Văn È - trưởng bản Khì 1 trao đổi cùng phóng viên

Tình trạng thiếu đất sản xuất không chỉ diễn ra ở tỉnh Lai Châu mà vấn đề này đối với bà con di dân trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang cũng tương tự. Để phục vụ cho việc xây dựng nhà máy Thủy điện Tuyên Quang, hơn 4000 hộ dân với trên 20.000 nhân khẩu, ở 11 xã thuộc các khu vực lòng hồ đã được di chuyển về sống tại 125 điểm tái định cư mới. Thiếu đất sản xuất là câu chuyện chưa được giải quyết cho đến nay. Chuyển về từ năm 2004 nhưng cho đến nay hơn 70 hộ dân, chủ yếu là người dân tộc Dao đỏ sinh sống tại xóm 20, xã Lang Quán, huyện Yên Sơn vẫn chưa có đủ đất sản xuất. 13 năm đã trôi qua cuộc sống của bà vẫn còn rất khó khăn. Bà Hà Thị Tuyên, trưởng thôn xóm 20 cho biết: "Nói chung diện tích đất sản xuất nông nghiệp của bà con vẫn còn thiếu, vẫn chưa đủ, 1 số hộ ở đây phát sinh ra, thí dụ ở trên kia là người ta 15-16 người ở 1 nhà, bây giờ xuống đây vẫn 15-16 người ở 1 nhà, ở 1 nhà đấy 3-4 thế hệ chật chội quá. Cũng muốn làm sao để người ta có cái đất để người ta làm nhà. Đất lâm nghiệp vẫn chưa đủ, 1 số hộ giờ vẫn chưa có".
Thiếu đất sản xuất, đất lâm nghiệp thì chưa được cấp đủ, đất ruộng ở những điểm tái định cư được cấp đủ lại không canh tác được do diện tích sình lầy dẫn đến cuộc sống quá khó khăn nhiều mà nhiều hộ dân đã quay trở lại nơi ở cũ dựng lán trại, tìm kế sinh nhai. Ông Nguyễn Xuân Điều, thôn Đèo Hoa, xã Chân Sơn, huyện Yên Sơn cho biết: Đất lúa thì không thiếu nhưng canh tác thì năng suất đạt quá thấp "Đất lúa nói về thiếu thì không thiếu nhưng chất lượng thì không đảm bảo, ruộng thụt nhiều quá, cái thứ 2 là vấn đề canh tác làm nó khó, không làm được, máy không xuống được. 1 sào chưa chắc được 100 kg đâu, chỉ được 50-70 kg quay đầu thôi".
Đem những lo lắng, băn khoăn của bà con đến gặp Ban di dân tái định cư huyện Yên Sơn thì được biết trên địa bàn chỉ còn thiếu đất lâm nghiệp và đất ruộng còn đất sản xuất thì đã cấp đủ. Ông Hoàng Văn Hùng, phó ban di dân tái định cư huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang cho biết: "Đất nông nghiệp cơ bản đủ, đất lâm nghiệp chỉ thiếu khoảng 30 ha để giao thêm cho các hộ. Đất nông nghiệp cơ bản đủ cho định mức 500m2 ruộng 2 vụ cho 1 khẩu và 0,5 ha rừng cho 1 hộ. Có những nơi có rừng, có đất rừng thì nhận thay thế đất ruộng, theo nguyện vọng của bà con, không có đất rừng thì sử dụng đất ruộng để thay thế".
Chính quyền nói đã cấp đủ, nhưng đi thực tế mới biết bà con nằm trong diện tái định cư thủy điện còn gặp rất nhiều khó khăn khi chuyển đến nơi ở mới. Vì dòng diện ngày mai tươi sáng hàng nghìn hộ dân đã phải từ bỏ mảnh đất chôn nhau cắt rốn để về nơi ở mới sinh sống. Thế nhưng, ở vùng đất mới đã nhiều năm nay đồng bào tái định cư vẫn phải chật vật vun vén chỗ ở, tìm kế sinh nhai. Bao giờ đồng bào tái định cư được an cư thật sự là câu hỏi lớn đang cần các cấp chính quyền ở các địa phương này vào cuộc mạnh mẽ hơn. Bên cạnh việc không có đất ở, đất sản xuất bà con vùng tái định cư còn đối mặt với tình trạng thiếu nước sinh hoạt. Vậy tại sao tình trạng thiếu nước sinh hoạt lại diễn ra trong khu vực xây dựng thủy điện? Xin mời quý vị và các bạn đón nghe kỳ tiếp theo của loạt phóng sự: Tái định cư thủy điện vùng Tây bắc: Còn lắm những nỗi lo với bài viết: Thiếu nước sinh hoạt, người dân bao giờ hết khổ?

Mạnh Kiên

Ý kiến bạn đọc:

Xem thêm bình luận

Viết bình luận